Po rozwiązaniu AK w 1945 roku w opozycji do stosowanych represji i postępującego procesu sowietyzacji powołane zostało Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość. Jego członkowie aktywnie walczyli o demokratyczne, niezależne od Związku Radzieckiego państwo Polskie, współpracując przy tym m.in. z agentami Stanów Zjednoczonych. Niestety, w ciągu trzech lat większość przywódców WiN-u zostało aresztowanych i skazanych na karę śmierci, w tym założyciel organizacji – płk Jan Rzepecki.
Odznaka pamiątkowa przedstawia krzyż z wizerunkiem orła w koronie w środkowej części, otoczony wieńcem cierniowym, pod którym znajduje się napis WIN. To wierne odwzorowanie symbolu organizacji.
Wymiar przypinki wynosi 20 mm. Posiada ona standardowe zapięcie.
